Simon Jary
۰۳ شهریور ۱۳۹۸ مترجم/نویسنده: مرجع: techadvisor مدت زمانه مطالعه: 10 دقیقه

استفاده‌ی بچه‌ها از صفحه‌های نمایش برای چه مدت‌زمانی سالم و بی‌ضرر است؟

سیمون جری[۱]

پژوهش‌ها نشان از آن دارند که اکثر والدین بر این باورند که گجت‌ها و وسایل الکترونیکی من‌حیث‌المجموع به رشد و پرورش فرزندانشان کمک کرده‌اند؛ اما استفاده از صفحه‌های نمایش برای چه مدت زمانی سالم و بی‌ضرر است؟ در ادامه راهنمایی‌هایی برای کاهش مدتِ زمان استفاده از صفحه‌های نمایش، به‌منظورِ حفظِ سلامت کودکانمان و همچنین فوایدِ روانی و آموزشی چنین کاهشی ارائه می‌شود.

دلیل استفاده‌ی بیش‌ازحد کودکان و نوجوانان از گجت‌ها چیست؟

بیش از یک‌سوم والدین گفتند که آنها از گجت‌ها برای سرگرم کردنِ فرزندان‌شان استفاده می‌کنند، چون کار کردن با این وسایل راحت‌اند و نزدیک به یک‌چهارم والدین گفتند که دلشان می‌خواهد بچه‌هایشان از تکنولوژی سردربیاورند. در یک نظرسنجی میان هزار مادرِ انگلیسی برگزار شد که فرزندانی میان ۲ تا ۱۲ سال داشتند، ۸۵ درصد مادرها اعتراف کردند که از تکنولوژی برای مشغول نگه داشتن فرزندان‌شان استفاده می‌کنند تا در آن زمان به کارهای شخصی خودشان بپردازند.

اینکه بخواهیم بچه‌هایمان از تکنولوژی سردربیاورند، قابل‌درک است. نیاز به سرگرم نگه داشتن بچه‌ها (هنگامی که والدین مشغول کارند یا صرفاً در حال تمیزکاری‌اند) هم از نظر برخی از والدین خواسته‌ی معقولی‌ست. اما باید خطراتی را نیز بررسی کنیم که گذراندن زمان زیادی در برابر صفحه‌های نمایش برای بچه‌ها در پی خواهد داشت.

از سال ۲۰۱۳ وزارت بهداشت ایالات متحده‌ پیشنهاد کرد که بچه‌های زیر دو سال به هیچ وجه نباید در برابر صفحه‌های نمایش قرار گیرند و حداکثر زمان استفاده از صفحه‌های نمایش برای بچه‌های بزرگتر در اوقات فراغت‌شان نیز دو ساعت در روز است.

دولت فرانسه حتی برنامه‌های تلویزیونی‌ای را که مخاطب آنها کودکان زیر سه سال هستند، ممنوع کرد. استرالیا و کانادا نیز توصیه‌ها و راهنمایی‌های مشابهی دارند.

کاترین استاینر آدر[۲]، روان‌شناس بالینی هاروارد[۳] تأثیرات فناوری‌های دیجیتال بر رشدِ مغزِ نوزادان را مطالعه کرده است. مغز کودک به‌منظور یادگیری زبان، عواطف و چگونگی منظم کردن آنها سیم‌کشی شده است. استاینر بر این باور است که در زندگی کودکی زیر دو سال، فناوری هیچ نقش سازنده‌ای نمی‌تواند ایفا کند و صرفاً نقش مخرب خواهدداشت.

والدین می‌دانند که به‌منظور وضع قوانین برای فرزندان‌شان، خودشان باید الگوی آنها باشند. بنابراین یعنی وقتی اطراف بچه‌ها هستید باید تلفن همراه‌تان را زمین بگذارید و سعی کنید تمام وعده‌های غذایی را جلوی تلویزیون میل نکنید. اگر خودتان مدت زمان زیادی را در برابر صفحه‌های نمایش بگذرانید، نمی‌توانید از فرزندتان انتظار داشته باشید که شکل دیگری رفتار کنند.

به صورت مرتب، زمان‌هایی را برای دوری از صفحه‌های نمایش درنظربگیرید

به گفته‌ی دکتر لری رزن[۴]، پرفسور روان‌شناسی در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، محدودکردن زمانی که در هر بار استفاده از صفحه‌های نمایش صرف می‌شود به‌نسبت کل زمان استفاده از صفحه‌های نمایش در اولویت بالاتری قراردارد. استراحت‌های مرتب از تحریک بیش‌ازحد مغز جلوگیری و با وابستگی شدید به صفحه‌های نمایش مبارزه می‌کند. کودکان باید بدون استرس صفحه‌های نمایش را خاموش کنند.

پیشنهاد رزن از این قرار است: یک ساعت استراحت پس از گذراندن بازه‌ای ۴۰ دقیقه‌ای برای کودکانِ زیر ۱۰ سال. برای کودکان بزرگتر، یک ساعت استراحت، پس از گذراندن بازه‌ای به مدت زمانِ حداکثر یک ساعت و برای نوجوانان این بازه باید حداکثر یک ساعت و نیم باشد.

پنج دقیقه پیش از تمام شدن مدت زمان مشخصِ بچه‌ها، به آنها هشدار دهید که زمان‌شان رو به اتمام است و اگر به حرف‌تان گوش ندادند، آن‌ها را از نوبت بعدی‌شان محروم کنید. اگر رفتار خوبی از خود نشان دادند، می‌توانید به آنها امتیاز مثبت دهید، اما آگاه باشید که این عمل در حدِ اعتدال باقی بماند، بنابراین در دادنِ امتیاز صرفه‌جویی کنید.

خطرات وابستگی شدید به استفاده‌ی بیش از حد از صفحه‌های نمایش در دوران کودکی

به گفته‌ی دکتر سیگمن: «استفاده از صفحه‌های نمایش در دوران کودکی بیشتر احتمال دارد که به مدت زمان‌های طولانی استفاده از آن‌ها در ادامه‌ی زندگی بیانجامد. نخستین روش استفاده‌ی شما از صفحه‌های نمایش، عادات شما را در ادامه شکل می‌دهد.»

سلیقه‌های ابتدایی شما در انتخاب سرگرمی‌های مربوط به شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند منجر به تغییراتی در مغزتان شود که در تمام طول زندگی‌تان همراه شما خواهند بود.

مانند تمام وابستگی‌های افراطیِ دیگر، مدت زمان استفاده از صفحه‌های نمایش نیز تغییرات چشمگیری را در شیمیِ مغز، به‌ویژه در ترشح دوپامین، به وجود می‌آورد. این پیام‌رسان عصبی[۵] که به‌عنوان ماده‌ی شیمیایی لذت نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌ها در انواع اعتیادها – از اعتیاد به شکر گرفته تا کوکائین – هستند.

سیگمن هشدار می‌دهد: «دوپامین زمانی ترشح می‌شود که ما چیزی جالب یا تازه ببینیم، اما کارکرد ثانویه‌ای نیز دارد. دوپامین همچنین ماده‌ی شیمیایی عصبی[۶] دخیل در اغلبِ اعتیادها و ماده‌ی شیمیایی مربوط به پاداش است. یکی از نگرانی‌های دانمشندان علوم اعصاب این است که دوپامین سال‌هاست به صورت روزانه در حال تولید شدن است. اما مثلاً از طریق کاری همچون انجام بازی‌های ویدیویی، ممکن است چرخه‌ی پاداش‌دهی در مغزِ کودک تغییر کند و این دگرگونی آن‌ها را بیشتر وابسته‌ی رسانه‌ها و صفحه‌های نمایش کند.»

خطرات بازی‌های کامپیوتری در کودکی

ژانر بازی‌هایی را درنظربگیرید که این روزها بچه‌ها معتاد آنها شده‌اند. روایت بازی یکی از مؤلفه‌های بسیار مهم آن است. مثلاً بازی Grand Theft Auto نمونه‌ی آشکاری‌ست که منجر به عدم کنترل تکانه‌های آنی و تغییرات بالقوه در شیمی عصبی مغز هنگام ترشح دوپامین می‌شود.

سیگمن می‌گوید: «وقتی بچه در معرض چیزهای جدید زیادی قرار می‌گیرد، ممکن است سطوح بالاتری از دوپامین در مغزش تولید شود و این باعث می‌شود تا بچه در پی استفاده‌ی بیشتر از صفحه‌های نمایش باشد تا بتواند نیازش به دوپامین را برآورده کند.»

مقاله‌ای در ژورنالِ آمریکایی سوءاستفاده از مواد و الکل[۷] نشان می‌دهد که «انجام بازی‌های کامپیوتری ممکن است منجر به تغییرات بلندمدت در چرخه‌ی پاداش‌دهی مغز شود که شبیه به تأثیرات اعتیاد به مواد مخدر است. واکنش معتادان یا قماربازانِ بازی‌های کامپیوتری نسبت به محرک‌هایی که به آنها اعتیاد دارند، احتمالاً به دلیلِ حساسیت‌شان کاهش می‌یابد.»

همچنین بازی‌ها در دنیای مجازی نیز منجر به ایجادِ توهم حسِ توانمندی در افراد می‌شوند.

کاترین استاینر آدر، روان‌شناس بالینی هاروارد با این مساله مخالف است که افزایش زمان استفاده از صفحه‌های نمایش برای کودکان و نوجوانان مفید است. بچه‌هایی که کاربران سفت و سخت دستگاه‌های الکترونیکی‌اند، شاید در انجام چند کار به صورت هم‌زمان ماهر شوند، اما توانایی تمرکز بر آنچه را که از همه چیز مهم‌تر است – یعنی ویژگی حیاتی لازم برای داشتن تفکرات عمیق و توانایی حل مسائل واقعی در زندگی را از دست می‌دهند.

سیگمن می‌گوید: «پیشنهاد من این است که با احتیاط عمل کنیم، تکنولوژی و صفحه‌های نمایش را از جلوی دست کودکان زیر سه سال دور کنیم و برای کودکان در سنین بالاتر هم محدودیت‌هایی را اِعمال کنیم.»

استفاده از تبلت پیش از خواب، سبب بروز اختلال در خوابیدن می‌شود

اخیراً در تلویزیون بریتانیا با سیگمن مصاحبه‌ای شده است درباره‌ی اینکه چطور استفاده از تبلت‌ها و وسایل الکترونیکی دیگر می‌تواند خواب کودکان را مختل کند. گرچه خواب بزرگسالان نیز تحتِ تأثیر پدیده «نور آبی» که از این وسایل ساطع می‌شود، قرار می‌گیرد.

نورِ وسایل دیجیتالی «طول‌موج‌های کوتاه غنی‌شده» هستند، به همین دلیل نسبت به نور طبیعی، غلظت بیشتری از نور آبی دارند و نور آبی بیش از هر طول موج دیگری بر سطحِ هورمون ملاتونین که القاکننده‌ی خواب است، تأثیر می‌گذارد.

سیگمن هشدار می‌دهد: «استفاده از صفحه‌های نمایش در زمان فراغت و تفریح حالا به اتاق‌خواب‌ها منتقل شده است. تبلت یا هر نوع صفحه نمایش کوچک دیگری که از خود نور آبی ساطع می‌کند، از این لحاظ که صبح‌ها ما را بیدار می‌کنند، خوب و از این لحاظ که شب‌ها ما را بیدار نگه می‌دارند بد هستند. مغز ما پیش از خواب [تحت تأثیر این وسایل] به شکلی متفاوت نسبت به کتاب‌ها تحریک می‌شود. انجام بازی‌های هیجان‌انگیز پیش از خواب به هیچ‌وجه کار خوبی نیست. وسایل الکترونیکی دست‌کم یک ساعت پیش از خواب باید خاموش شوند.»

لزوماً آنقدر هم بد نیستند

کارشناسانی که از نظرشان استفاده‌ی محدود از صفحه‌های نمایش مفید است، والدین را تشویق می‌کنند تا به این مسئله توجه کنند که بچه‌هایشان در طول تماشای تلویزیون، بازی‌های ویدیویی یا آنلاین بودن یا پس از این فعالیت‌ها چگونه رفتار می‌کنند: «اگر در حال استفاده از رسانه‌های باکیفیت و مناسب سن‌شان هستند و بعد از استفاده از این وسایل رفتار خوبی دارند و استفاده‌شان از صفحه‌های نمایش در تعادل با فعالیت‌های سالم دیگرشان قرار دارد، نیازی به نگرانی نیست.»

اما حتی این والدین نیز باید برنامه‌ای را ترتیب بدهند که مناسب خانواده‌شان است و شامل محدودیت‌های زمان‌بندی هفتگی در رابطه با صفحه‌های نمایش، اِعمال محدودیت در رابطه با نوع صفحه‌های نمایش مجاز و راهنمایی درباره‌ی انواع فعالیت‌هایی که می‌توانند انجام دهند و برنامه‌هایی که می‌توانند ببینند می‌شود.

فهمِ ورودی‌های فرزندان‌تان هم مهم است، افزایش سواد رسانه‌ای و خودنظاره‌گری می‌تواند به این مسئله کمک کند. همچنین فرصتی عالی‌ست برای آنکه بفهمید فرزندتان دوست دارد چه چیزی تماشا کند و به شما اجازه می‌دهد تا برنامه‌ها و اپلیکیشن‌های جدیدی را به آنها نشان دهید تا امتحان‌شان کنند.

راهنمای استفاده از صفحه‌های نمایش برای والدین و فرزندان:

مدت زمان در معرض صفحه‌های نمایش بودن را کاهش دهید

مدت زمان استفاده از صفحه‌های نمایش در کودکان زیر سه سال را به حداقل برسانید. برای کودکان بالای سه سال حداکثر دو ساعت در روز توصیه شده است که البته شامل زمان انجام تکالیف نمی‌شود.

قابلیت دسترسی را بررسی کنید

اجازه ندهید فرزندتان در اتاق‌خوابش تلویزیون، کامپیوتر یا هیچ نوع وسیله‌ی الکترونیکی با صفحه‌ی نمایش داشته باشد. سیگمن می‌گوید که با والدین بسیاری صحبت کرده است که پشیمان‌اند از اینکه اجازه‌ی داشتن صفحه‌های نمایش در اتاق‌خواب را به فرزندان‌شان داده‌اند و به نظرشان پس‌گرفتن این وسایل دشوارتر از آن است که از ابتدا اصلاً اجازه‌ی داشتن‌شان را به بچه‌ها نمی‌دادند. اما حتی اگر این کار دشوار باشد، باید صفحه‌های نمایش را از اتاق‌خواب فرزندان‌تان دور کنید. در غیر این صورت، سلامت جسمانی و شناختی آنها را به خطر می‌اندازید.

قوانینی برای آنها وضع‌کنید

والدین باید درمورد استفاده کودکانشان از صفحه‌های نمایش، قوانین مشخصی وضع‌کنند و باید در خانه‌هایشان مکان‌هایی را تعیین کنند که دسترسی به رسانه‌ها در این مکان‌ها ممنوع است. (مثلاً اتاق خواب یا آشپزخانه) خود والدین نیز باید این قوانین را رعایت‌کنند. مثلاً در حین غذا خوردن تلویزیون نبینند و حین برقراری ارتباط با فرزندان‌شان از وسایل الکترونیکی خود استفاده نکنند.

دلایل این قوانین را توضیح دهید

هیچ‌گاه بدون‌توضیح دلایل، تلویزیون، تبلت یا کامپیوتر کودکتان را خاموش نکنید و به او توضیح دهید که چرا دارید مدت زمان استفاده از صفحه‌های نمایش را محدود می‌کنید. درباره‌ی مزایای سلامتی استفاده‌ی کمتر از صفحه‌های نمایش با آنها صحبت کنید. اگر خطرات استفاده از صفحه‌های نمایش را به روشنی برای بچه‌ها توضیح دهید، بهتر به راهنمایی‌هایتان گوش می‌دهند.

درگیرِ جهان آن‌ها شوید

هنگامی که فرزندتان آنلاین است، مدتی کنار او بنشینید و با او وقت بگذرانید. به سایت‌ها، بازی‌ها و کانال‌های {آپارتی} که دنبال می‌کند، نگاهی بیاندازید. شما باید دنیای آنلاین فرزندتان را درک کنید.

صداهای پس‌زمینه را حذف کنید

صداهای پس‌زمینه تمرکز فرزند شما را حین انجام تکالیف کاملاً از بین می‌برد. اگر در قسمت دیگری از خانه در حال تماشای اخبار از تلویزیون هستید، صدای آن را تا حد ممکن کم‌کنید.

از برنامه‌های نظارتی استفاده‌کنید

میانگینِ هفتگی بگیرید تا ببینید که فرزندتان چه مدت زمانی را جلوی صفحه‌های نمایش می‌گذراند کل اعضای خانواده را ملزم‌کنید تا در این سیستم نظارتی شرکت کنند. حتماً برنامه‌های تلویزیونی موردعلاقه، اپلیکیشن‌های مورد استفاده روی تلفن‌های هوشمند و تبلت‌ها، مرورگرهای اینترنت و بازی‌های ویدیویی را به سیستم نظارتی اضافه‌کنید.

استراحت بدهید

استفاده از صفحه‌های نمایش اغلب منجر به تحریک و خستگی بیش‌ازحد می‌شود. بنابراین فرزندتان را مجبور به استراحت‌کنید تا مغزش آرام شود.

چند کار را به صورت هم‌زمان انجام ندهید

انجام چند کار به صورت هم‌زمان برای بزرگسالان هم مناسب نیست. تمرکز عمیق در کودکان سبب می‌شود تا به متفکران بهتر و خلاق‌تری بدل شوند. پژوهش‌ها حاکی از آن است که تلاش برای وادار کردن بچه‌ها به انجام چند کار به صورت هم‌زمان، ازآنجایی‌که مهارت‌های تمرکز مؤثر را یاد نگرفته‌اند، سبب می‌شود که در این کار موفق نشوند.

پیش از خواب، اجازه ندهید با هیچ صفحه‌ی نمایشی سروکار داشته باشند

میان زمان استفاده از صفحه‌های نمایش و زمانِ خواب فاصله‌ای قرار دهید. امروزه اکثر صفحه‌های نمایش نور آبی‌ای از خود ساطع می‌کند که مانع از خواب می‌شود و ساعت بیولوژیکی بدن را به هم می‌ریزد. به خاطر داشته باشید که اتاق‌خواب مرکز تفریحی نیست، بلکه مکانی برای خواب و استراحت بچه‌هاست.

فهرستی برای از بین بردن حس کسالت درست کنید

در راستای کمک کردن به بچه‌ها برای دستیابی به خلاقیت و خودمختاری خویش، از آنها بخواهید تا فهرستی از انواع فعالیت‌هایی بنویسند که هنگامی که اجازه‌ی استفاده از صفحه‌های نمایش را ندارند، دوست دارند انجام دهند. فهرست را روی یخچال بچسبانید. وقتی بچه‌ها دارند نِق می‌زنند که هیچ کاری برای انجام دادن ندارند، فهرست را به آنها نشان دهید و در صورت لزوم به موارد آن بیافزایید.

از اینترنت برای مبارزه کردن با صفحه‌های نمایش استفاده کنید

از اینترنت کمک بگیرید تا اعتیاد فرزندان‌تان به صفحه‌های نمایش را بکاهید. تعداد زیادی پروژه‌های هنری آنلاین، راهنمایی‌های آشپزی، باغبانی، آزمایش‌های علمی و … در اینترنت موجود است. کافی‌ست تا آن‌ها را جستجو کنید و با شمار زیادی از دستورالعمل‌ها روبه‌رو شوید. از چنین فعالیت‌هایی به‌منزله‌ی راهی برای دوری فرزندان‌تان از صفحه‌های نمایش استفاده کنید.

جایگزین‌هایی برای صفحه‌های نمایش

دکتر سیگمن عمیقاً به آنچه «کنارآمدن با ملال» می‌نامد، باور دارد. به نظر او این تصوری اشتباه است که بدترین اتفاقی که برای بچه‌ها می‌تواند بیافتد این است که حوصله‌شان سر برود. به گفته‌ی او بچه‌ها باید یاد بگیریند چطور با بی‌قراری و ملال‌شان کنار بیایند. خسته‌شدن زودازحد و تحریک‌پذیری عصبی خیلی بدتر از ملول شدن است. یادگیری کنار آمدن با ملال و بی‌قراری منجر به خودکفایی بیشتر می‌شود و این خطر را کاهش می‌دهد که به‌منظور ازبین‌بردن ملال، دست به دامانِ فعالیت‌های اعتیادآور و ناسالم شوند.

دکتر سیگمن جایگزین‌هایی را برای صفحه‌های نمایش پیشنهاد می‌دهد:

بیرون بروید:

فقط به بیرون رفتن برای قدم زدن اکتفا نکنید. فعالیت‌های بیرون از خانه را برای خودتان جذاب‌تر کنید. مثلاً از درختان بالا بروید، در جنگل قایم‌موشک بازی کنید یا به تفریح و تفرج بروید.

فعالیت‌های اجتماعی:

با این فکر که کل روز در فیس‌بوک چرخیدن به معنای انجام کاری اجتماعی‌ست خودتان را گول نزنید. برای بچه‌ها بسیار حیاتی و مهم است که در دنیای واقعی و نه در دنیای مجازی، با بچه‌های دیگر در ارتباط باشند.

سرگرمی‌ها:

شاید گاهی این طور به نظر نرسد، اما بچه‌ها وقتی مجبور باشند، مهارت زیادی در پُر کردن زمان‌شان و یافتن سرگرمی‌های هیجن‌انگیز برای خودشان دارند؛ مانند هنر، کاردستی، ورزش، ساخت و ساز، بادبادک، درست کردن کلکسیون، تماشای پرندگان، نجوم، آشپزی، موزه‌ها، عکاسی، موسیقی، باغبانی. رسیدن به چنین فهرستی چندان دشوار نیست.

حتماً انجام بخشی از وظایف منزل را به بچه‌ها بسپارید:

بچه‌ها هم باید در انجام کارهای خانه کمک کنند، وسایلشان را جمع و تمیز کنند، کمی آشپزی بلد باشند، میز غذا را بچینند، ماشین ظرف‌شویی را خالی کنند، لباس‌ها را از روی بند رخت بردارند و غیره. شاید انجام این کارها کسالت‌آور باشد، اما باعث می‌شود مدتی را دور از صفحه‌های نمایش سپری کنند و حس خودکفایی بیشتری را در خود پرورش بدهند.


[۱] Simon Jary

[۲] Catherine Steiner-Adair

[۳] Harvard

[۴] Larry Rosen

[۵] neurotransmitter

[۶] neurochemical

[۷] American Journal of Drug and Alcohol Abuse

نظرات کاربران

نظر شما

انتشار محتوای سایت، بدون منبع هیچ گونه محدودیتی ندارد اما در صورت ذکر منبع کمک شایانی به گسترش اندیشه‌ی ما می‌کنید.