۲۲ اسفند ۱۳۹۷ مترجم/نویسنده: مرجع: Psychology Today مدت زمانه مطالعه: 6 دقیقه

فواید شناختی انجام بازی‌های ویدئویی:

 

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که انجام بازی‌های ویدئویی باعث پیشرفت توانایی‌های اساسی مغز می‌شوند.

 

در مقاله‌های دیگر[۱] سایت، به اختصار درمورد شواهدی بحث‌کردیم که نمایانگر هراس عمومی درمورد بازی‌های ویدئویی بودند. (اینکه مثلاً این بازی‌ها اعتیادآور هستند و باعث ایجاد اختلال‌هایی چون انزوای اجتماعی، اضافه‌وزن شدید و خشونت در بازیکن‌ها می‌شوند.) همچنین در این مقاله‌ها به شواهدی اشاره‌کردم که نشان می‌دهند بازی‌ها می‌توانند به کودکان کمک‌کنند تا توانایی‌های زبانی، شناختی، منطقی و حتی اجتماعی خود را ارتقاء بدهند. از زمان نگارش آن مقاله‌ها، روزبه‌روز به تعداد این شواهد مثبت افزوده‌شده است. مخصوصاً در حوزه ارتقاء توانایی‌های شناختی.

یکی از این موارد در مجله آمریکایی بازی[۲] (پاییز ۲۰۱۴)‌ شامل مقاله‌ای نوشته سه پژوهشگر[۳] می‌شود که چکیده‌ایست از پژوهش‌های متأخر راجع‌به تاثیرات مثبت و بلندمدت بازی‌های ویدئویی روی فرآیندهای اساسی مغز. فرآیندهایی مثل ادراک، توجه، حافظه و تصمیم‌گیری. حجم عمده این پژوهش‌ها شامل تاثیرات بازی‌های ویدئویی اکشن می‌شود. یعنی بازی‌هایی که در آنها بازیکن باید حرکات سریعی انجام‌دهد، حجم زیادی از اطلاعات را در یک لحظه در ذهن خود نگه‌دارد و بتواند در موقعیت‌های دشوار فوراً تصمیم‌بگیرد. خیلی از این قابلیت‌ها که توسط چنین بازی‌هایی مورد چالش قرار می‌گیرند دقیقاً همان مهارت‌هایی هستند که توسط روان‌شناسان، بعنوان واحدهای اصلی و سازنده هوش به شمار می‌روند.

چنین پژوهشی از دو استراتژی اصلی برای دستیابی به نتایج پژوهشی خود استفاده می‌کند – همبستگی[۴] و آزمایشی[۵]. در یک مطالعه همبستگی، بااستفاده‌از یک آزمون شناختی، آن‌هایی که به‌طور منظم بازی می‌کنند با کسانی که اهل بازی‌های ویدئویی نیستند مقایسه می‌شوند. یافته آشنای چنین طرحی این است که گروه بازیکن‌ها از عملکرد شناختی بهتری نسبت به گروه دیگر برخوردار هستند. خب این نتیجه شاید نشان‌بدهد که بازی‌کردن علت عملکرد بهتر است اما به‌هیچ‌وجه آنرا اثبات نمی‌کند. چراکه ممکن‌است افرادی که انجام بازی‌های ویدئویی را انتخاب می‌کنند آنهایی باشند که قبل از بازی هم از سطوح بالای توانایی‌های شناختی و ادراکی برخوردار بوده‌اند. بهترین اثبات برای اینکه بازی‌های ویدئویی واقعاً باعث ارتقاء این مهارت‌ها می‌شوند از آزمایش‌هایی به‌دست می‌آید که در آنها همه شرکت‌کننده‌ها در ابتدای آزمایش در گروه غیر-بازیکن قرار می‌گیرند و آنگاه از بعضی از این شرکت‌کننده‌ها (و نه همه آنها) خواسته می‌شود تا درجهت اهداف آزمایش به‌مدت معلوم و برای ساعات مشخصی درطول روز به انجام یک بازی ویدئویی خاص بپردازند. چیزی که به‌طور معمول از انجام چنین آزمایش‌هایی به دست می‌آید این است که شاهد پیشرفت توانایی‌های ادراکی و شناختی شرکت‌کننده‌هایی که به انجام بازی ویدئویی پرداخته‌اند خواهیم‌بود، درحالیکه این پیشرفت برای گروه کنترل[۶] اتفاق نخواهدافتاد.

در ادامه این مقاله، به‌اختصار برخی از یافته‌هایی که از پژوهش‌های اینچنینی به‌دست آمده را فهرست‌وار بیان خواهم‌کرد. چکیده همه این پژوهش‌ها را می‌توان در مقاله اچنباوم و همکارانش پیداکرد. مرجعی که برای هر یافته پژوهشی به سراغش خواهیم‌رفت گزارش اصل آن تحقیق خواهدبود.

 

پیشرفت در فرآیندهای دیداری پایه‌ای:

پیشرفت در حساسیت به تفاوت‌های دیداری[۷]: پنجاه ساعت انجام بازی‌های ویدئویی اکشن (که درطول ده تا دوازده هفته بازی شده‌بود)‌ باعث پیشرفت حساسیت به تفاوت‌های دیداری در بازیکن‌ها نسبت به گروه کنترل شده‌بود. (حساسیت به تفاوت‌های بصری، توانایی ما برای تمییزدادن تفاوت‌های ظریف رنگی در خطوط سایه‌روشن تصاویر است.)[۸]

درمان موفق آمبلیوپیا: آمبلیوپیا[۹] (که تنبلی چشم هم خوانده می‌شود) اختلالی است که از اوایل کودکی به وجود می‌آید و به موجب آن یک چشم تقریباً کارکرد خود را تقریباً از دست می‌دهد. لی و همکارانش آزمایشی انجام‌دادند که در آن از برخی بزرگسالان مبتلا به این اختلال خواسته می‌شد تا بااستفاده از چشم ضعیفشان به انجام بازی ویدئویی اکشن بپردازند. (چشم سالم پوشانده می‌شد). از بزرگسالان گروه دیگر خواسته می‌شد در همین وضعیت (درحالیکه چشم سالمشان پوشانده شده) به خیاطی یا تماشای تلویزیون بپردازند. نتیجه جالب این بود که افراد گروه بازی ویدئویی پیشرفت بسیار بیشتری نشان داده‌بودند- و به عملکرد نرمال یا نزدیک نرمال رسیده‌بودند، آنهم درحالیکه این پیشرفت برای گروه کنترل رخ نداده‌بود. خیلی از افراد گروه بازی، بینایی ۲۰/۲۰ یا حتی بهتری از چشم تنبل خود به دست آوردند. و توجه دیداری و توجه استریوسکوپیک [۱۰](توانایی ایجاد هماهنگی بین ورودی دو چشم و مشاهده عمق) آن‌ها به وضعیت نرمال خود بازگشته‌بود.

 

پیشرفت در هوشیاری و توجه:

ارتقاء توجه فضایی: گرین و باوالیر[۱۱] دریافتند که بازی‌های ویدئویی اکشن باعث ایجاد پیشرفت در مهارت موضع‌یابی سریع[۱۲] می‌شود. مهارت موضع‌یابی به این معنی است که بتوانیم یک محرک هدف را درمیان مجموعه‌ای از محرک‌های انحرافی در زمان اندکی پیداکنیم. آزمون موضع‌یابی پیش‌بین خوبی از مهارت رانندگی ایمن نیز هست.

ارتقاء مهارت برای ردیابی اشیاء متحرک درمیان محرک‌های انحرافی: انجام بازی‌های اکشن توانایی کودکان و بزرگسالان برای ردیابی مسیر مجموعه‌ای از اشیاء متحرک درمیان اشیائی مشابه با آنها را در یک حوزه دیداری مشابه افزایش می‌داد.

کاهش تکانش‌گری[۱۳]: بازی‌های اکشن عملکرد افراد را در آزمونی که مربوط‌به توانایی آنها برای خودداری‌کردن از پاسخ به یک محرک غیر-هدف بود افزایش داد. در موقعیتی که در آن بیشتر محرک‌ها پاسخ‌دهی را فراخوانی می‌کردند اما یک محرک خاص عدم پاسخ را فراخوانی می‌کرد.

غلبه بر دیسلکسیا[۱۴] (ضعف جدی در مهارت‌های مربوط به خواندن حروف، کلمات یا جملات و اختلال در فهم زبان بدون کاهش چشمگیر هوش عمومی کودک): به نظر می‌رسد که دیسلکسیا حداقل در برخی از موارد از مشکل در توجه دیداری به وجود می‌آید. یک مطالعه نشان‌داد که تنها دوازده ساعت بازی ویدئویی نمرات آزمون‌های روخوانی و آواشناسی دانش‌آموزان مبتلا به دیسلکسیا را با افزایش معناداری مواجه کرده‌بود. درحقیقت، پیشرفت این کودکان حتی از کودکانی که تحت برنامه‌های تمرینی درمانی خاص برای مبتلایان به دیسلکسیا قرارداشتند نیز فراتر بود.

 

 

پیشرفت‌ها در عملکرد اجرایی[۱۵]:

عملکرد اجرایی به توانایی فرد برای تخصیص‌دادن منابع ذهنی (مثل ادراک، توجه و حافظه) اشاره‌دارد. آنهم به نحوی‌که به حل‌مساله یا تصمیم‌گیری کارآمد و سریع در او اجازه ظهور بدهد. پژوهش‌های بسیاری تاثیرات مثبت بازی‌های ویدئویی بر آزمون‌های اندازه‌گیری عملکرد اجرایی را نشان داده‌اند. دو مثال مهم عبارتند از:

– ارتقاء سطح توانایی برای مشارکت در تکالیف همزمان: چیاپی[۱۶] و همکارانش به این یافته رسیدند که پنجاه ساعت تجربه یک بازی ویدئویی اکشن عملکرد آنها را در تکلیفی چندمنظوره برپایه توانایی‌های لازم برای هدایت یک هواپیما با افزایش چشمگیر مواجه می‌کرد. این تکلیف شامل استفاده از دسته جوی‌استیک برای نگه‌داشتن هدف در مرکز صفحه نمایش، نظارت بر سطح سوخت هواپیما، پاسخ‌دادن به نورهای صفحه‌ابزار و گوش‌دادن و پاسخ‌دادن به پیام‌های برج مراقبت، همه و همه بطور همزمان می‌شد. نمرات بالا در این تکلیف همبستگی معناداری با عملکرد خلبانی افراد در دنیای واقعی دارد.

– افزایش انعطاف‌پذیری ذهنی[۱۷]: تعدادی از پژوهشگران نشان داده‌اند که تجربه بازی‌های ویدئویی اکشن، توانایی افراد برای تعویض سریع و بدون خطای توجه بین تکالیف مختلف و تقاضاهای مختلف را ارتقاء می‌دهد.

جلوگیری از زوال ذهنی[۱۸] همراه با کهولت سن: انعطاف‌پذیری شناختی، توجه، حافظه فعال و استدلال انتزاعی توانایی‌هایی هستند که با کهولت سن رو به کاهش می‌گذارند. خیلی از پژوهش‌ها با شرکت‌کننده‌های مسن نشان می‌دهد که انجام بازی‌های ویدئویی به پیشرفت در همه این مهارت‌ها می‌انجامد. یک پژوهش نشان‌داد بازی‌های ویدئویی نه‌تنها به پیشرفت‌های شناختی در افراد مسن می‌انجامد، بلکه به بهبود خودانگاره[۱۹] و افزایش کیفیت زندگی این افراد نیز کمک شایانی می‌کند.

 

پیشرفت در مهارت‌های مربوط‌به کار:

خیلی از پژوهش‌ها نمایانگر این موضوع هستند که بازی‌های ویدئویی عملکرد کاری را بهتر می‌کنند. مخصوصاً کارهایی که نیازمند هماهنگی دیداری-حرکتی بالا، توجه، حافظه فعال و توانایی تصمیم‌گیری سریع هستند. برای‌مثال یک مطالعه همبستگی نشان‌داد که کسانی که اهل بازی‌های ویدئویی هستند نسبت به افراد معمولی توانایی بهتری در کنترل هواپیمای بدون سرنشین دارند و درحقیقت مهارتی همانند خلبان‌های آموزش‌دیده از خود نشان می‌دهند. یک مطالعه همبستگی دیگر آشکارکرد که جراحان جوان و بی‌تجربه‌ای که به‌طور جدی اهل بازی‌های ویدئویی بودند عملکرد بهتری از باتجربه‌ترین جراحان در حوزه تخصصی خود نشان می‌دادند. در یک آزمایش جراحان تازه‌کار به دو گروه تقسیم شدند. گروهی که تجربه بازی‌های ویدئویی را دریافت‌کرد، به‌نسبت گروه کنترل در جراحی عملکرد بهتری از خود نشان‌داد.

برای دانشمندان حوزه علوم شناختی، چنین پژوهش‌هایی درمورد تاثیرات بازی‌های ویدئویی مخصوصاً از این جهت جالب است که نشان می‌دهد مغز بسیار بیشتر از چیزی که قبلاً تصور می‌شد به‌وسیله تجربیات زندگی قابل انعطاف و تغییر است. تا اندک زمانی قبل بیشتر روان‌شناسان بر این عقیده بودند که واحدهای اصلی سازنده هوش مجموعه صلب و غیرمنعطفی است که به‌وسیله ژنتیک فرد تعیین شده‌است. اما پژوهشی که در این مقاله به‌صورت چکیده عنوان‌شد، بعلاوه تعداد زیادی از پژوهش‌های دیگر نشان می‌دهند که این موضوع صحیح نیست. ذکر این نکته جالب است که به نظر می‌رسد بازی‌های ویدئویی این واحدهای سازنده هوش را با سرعت و کارآمدی بیشتری از هر مداخله شناخته‌شده دیگری قدرتمند می‌سازند.

اگر شما والدی هستید که استفاده فرزندتان از بازی با کامپیوتر را به‌دلیل مطالعه ادعاهای موجود مبنی بر تاثیرات آسیب‌زای آنها محدود ساخته‌اید، شاید پژوهش حاضر و چند مقاله دیگری که راجع‌به آثار مثبت بازی‌های ویدئویی منتشر شده، شما را به فکر فرو ببرند و در انجام این کار متوقف سازند. بدنه عظیم پژوهشی نشان می‌دهد که ادعاها درمورد تاثیرات منفی بازی‌های ویدئویی بیشتر خیالی و اثبات‌نشده هستند، درحالیکه تاثیرات مثبت بیشتر رنگ‌وبوی واقعیت دارند. همانطور که خود کودکان ما با گوشت‌وپوستشان این موضوع را لمس می‌کنند، مهارت‌های ذهنی‌ای که توسط بازی‌های ویدئویی ارتقاء می‌یابند جزء مهارت‌هایی هستند که در دنیای امروز اهمیتی بیش‌ازپیش یافته‌اند.

—–

و اکنون درمورد همه این‌ها چه فکر می‌کنید و چه پرسش‌هایی دارید؟ خود شما یا فرزندتان تابه‌حال چه تجربه‌هایی از انجام بازی‌های ویدئویی داشته‌اید؟ اینجا محلی برای بحث و تعامل است و قطعاً ایده‌ها، پرسش‌ها و دانشی که با ما به اشتراک می‌گذارید، برایمان بسیار پرارزش خواهدبود.

 

[۱] https://www.psychologytoday.com/us/blog/freedom-learn/201202/video-game-addiction-does-it-occur-if-so-why
https://www.psychologytoday.com/us/blog/freedom-learn/201201/the-many-benefits-kids-playing-video-games

[۲] American Journal of Play

[۳] Adam Eichenbaum و Daphne Bavelier و C. Shawn Green

[۴] Correlational

[۵] Experimental

[۶] Control Group

[۷] Visual contrast sensitivity

[۸] Li

[۹] Amblyopia

[۱۰] Stereoscopic vision

[۱۱] Green & Bavalier

[۱۲] Quick Localization

[۱۳] Impulsiveness

[۱۴] Dyslexia

[۱۵] Executive Functioning

[۱۶] Chiappi

[۱۷] Mental Flexibility

[۱۸] Mental Decline

[۱۹] Self-Concept یا خودانگاره شامل برداشت‌های ذهنی و احساسی ما از خودمان است. اینکه خود را چطور انسانی می‌دانیم. چه ویژگی‌ها و صفاتی را به شخصیت خود نسبت می‌دهیم و به چه میزان عزت‌نفس داریم به تصویر ما از خودمان برمی‌گردد.

نظرات کاربران

نظر شما

انتشار محتوای سایت، بدون منبع هیچ گونه محدودیتی ندارد اما در صورت ذکر منبع کمک شایانی به گسترش اندیشه‌ی ما می‌کنید.