۲۱ بهمن ۱۳۹۷ مترجم/نویسنده: مرجع: commonsensemedia مدت زمانه مطالعه: 5 دقیقه

آیا تکنیک‌های ذهن‌‌آگاهی می‌توانند استرسی که فرزند من براثر استفاده از فنّاوری تجربه می‌کند را کاهش دهد؟

امروزه تصور زندگی بدون شبکه‌های اجتماعی تقریباً غیرممکن شده است. این شبکه‌ها تقریباً شرط لازم برای برقراری ارتباط با دوستان، در جریان اخبار روز دنیا قرار گرفتن، و تفریح و سرگرمی شده‌اند. نسل ما به‌سختی به یاد می‌آورد (البته درصورتی‌که آن‌قدر بزرگ‌شده باشیم که بخواهیم به یادآوریم) که چگونه می‌شود بدون این شبکه‌ها ارتباط خود با دیگران را حفظ کرد. اما هرروز نوجوانان و جوانان بیشتری اظهار می‌کنند که این رسانه‌ها می‌توانند منبع استرس نیز باشند.

آنچه بیشتر از همه و به‌خصوص از نوجوانان می‌شنویم این است که بهنگام گشت‌وگذار و اسکرول کردن در شبکه‌های اجتماعی (آگاهانه یا ناخودآگاه) به مقایسه‌ی خود با دیگران می‌پردازند. بیش‌تر افراد گرایش به پست کردن نقاط عطف زندگی‌شان دارند، مثل موهای بی‌عیب و نقص، دوستان تمام‌عیار، یا عکس سلفی فوق‌العاده‌ای که قبل از باشگاه گرفته‌اند – و اسکرول کردن و بالا و پایین رفتن در میان این مطالب سرگرم‌کننده است.

اما زمانی در زندگی پیش می‌آید که حس می‌کنید زندگی‌تان مثل زندگی‌های دیگران که در شبکه‌های اجتماعی می‌بینید، بی‌عیب و نقص نیست و درنتیجه اعتمادبه‌نفستان کاهش می‌یابد. این موضوع موجب می‌شود که ظاهر صفحات اجتماعی خود را بیش‌ازحد تجزیه‌وتحلیل کنید، شروع به شمارش لایک‌های آخرین پستتان کنید، و درنهایت سعی کنید که در صفحه خود بدون نقص و عالی به نظر برسید. فارغ از این‌که واقعاً چه حسی دارید.

همچنین ترس از جاگذاشته شدن از وقایع اجتماعی جالب به دغدغه‌ای اساسی تبدیل‌شده است، به‌طوری‌که حتی کاربران شبکه‌های اجتماعی کلمه‌ی مخفف FOMO[1] را برای توصیف این حالت به کار می‌برند. شبکه‌های اجتماعی بهترین و بدترین دوست FOMO هستند. اگر نگران جاگذاشته شدن هستید، استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای شما بسیار مناسب است. زیرا از طریق آن‌ها می‌توانید در هرجایی که هستید ارتباط خود را با آنچه می‌خواهید حفظ کنید. اما ازآنجاکه هرلحظه اتفاق جدیدی می‌افتد، همیشه حس می‌کنید که از همه‌ی اتفاقات ممکن خبر ندارید و درنتیجه هیچ‌وقت نمی‌توانید یک ‌نفس راحت بکشید (سری به سایت «موسسه‌ی ذهن کودکان»[۲] بزنید و بیشتر راجع به کنترل استرس نوجوانان بخوانید).

 حفظ ارتباط

وقتی همه‌چیز آنلاین است، گاهاً مدارکی پیدا می‌کنید مبنی بر اینکه از چیزی جامانده‌اید. دیدن دورهمی‌های دوستانتان بدون حضور شما حس بدی دارد. همان‌طور که وقتی می‌بینید همسر سابقتان رابطه‌ی جدیدی را شروع کرده است برایتان دردناک خواهد بود.

بهترین توصیه برای رفع استرس ناشی از شبکه‌های اجتماعی قطع ارتباط است. اما باوجوداینکه این یک توصیه‌ی خوب است، به نظر نمی‌رسد این توصیه بخصوص برای نوجوانان که مقدار زیادی از فرایند اجتماعی شدنشان از طریق روش‌های آنلاین به انجام می‌رسد، توصیه‌ای واقع‌گرایانه باشد.

اجتماعی شدن نوجوانان مهم‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد. نوجوانان هنوز درگیر یافتن جایگاه خود در دنیا هستند و عموماً از طریق روابطشان است که به درکی از هویت خود می‌رسند. قطعاً نوجوانان دوست ندارند که استفاده از این شبکه‌ها را به‌کلی کنار بگذارند. اما می‌توانند با راهی کنار بیایند که باوجود استفاده از شبکه‌های اجتماعی به روابط سالم‌تر و اعتمادبه‌نفس بهتری دست یابند. کمی سخت به نظر می‌رسد، نه؟ یاد بگیرید که چگونه ذهن‌‌آگاهی را تمرین کنید.

ذهن‌‌آگاهی یعنی چه؟

ذهن‌‌آگاهی تکنیکی برای زندگی در لحظه و بدون قضاوت کردن است. این تکنیک به شما کمک می‌کند تا نسبت به اتفاقاتی که در اطرافتان رخ می‌دهد و همچنین نسبت به احساسات خودآگاه‌تر شوید. زمان گذاشتن برای تأمل بیش‌تر و توجه به این جزییات کمک می‌کند تا بتوانید هیجانات و سطح استرس خود را تنظیم کنید. این تکنیک شمارا به سطحی از واکنش و خودآگاهی می‌رساند که عموم مردم بهنگام بالا و پایین کردن صفحات مجازی از آن برخوردار نیستند.

 

دکتر جیل امانوئل روانشناس و متخصص ذهن‌‌آگاهی است که در موسسه‌ی ذهن کودکان فعالیت می‌کند. او معتقد است که ذهن‌‌آگاهی تنها در زمان‌هایی مثل قدم زدن در پارک یا تماشای غروب خورشید خلاصه نمی‌شود. درصورتی‌که این تکنیک هنگام استفاده از شبکه‌های اجتماعی بکار گرفته شود می‌تواند به مدیریت هیجانی که کودکان براثر دیدن فعالیت دوستانشان در این شبکه‌ها تجربه می‌کنند کمک نماید.

 

دکتر امانوئل استراتژی‌های ذهن‌‌آگاهی زیر را برای شادتر گذراندن زمانی که صرف فعالیت‌های آنلاین (و آفلاین) می‌شود، توصیه می‌کند.

بررسی خود

روی خودآگاه بودنتان بیشتر کار کنید و احساسات و افکارتان حین استفاده از شبکه‌های اجتماعی را بسنجید. دکتر امانوئل کلیشه‌ی رایج در استفاده از شبکه‌های اجتماعی را استفاده‌ی مداوم از آن‌ها بدون تفکر راجع به تأثیراتشان بر خود می‌داند. او می‌گوید: «بهتر است تلاش کنید نسبت به این تأثیرات آگاه باشید».

 

او پیشنهاد می‌کند که از خودتان بپرسید: الآن چه حالی دارم؟ استفاده از این اپلیکیشن چه احساسی به من می‌دهد؟ چه احساسی از دیدن آن عکس به من دست داد؟ سعی کنید از تغییرات خلقی‌تان آگاه شوید و الگوی این تغییرات را به دست آورید.

اشکالی ندارد اگر بفهمید احساساتی که تجربه می‌کنید منفی هستند. سعی کنید احساساتی که دارید را قضاوت نکنید اما برای حستان اعتبار قائل شوید و آن را بپذیرید. پذیرش این‌که احساس حسادت یا ناراحتی می‌کنید بسیار سودمند است. این کار درواقع کمک می‌کند تا اندکی از تلخی احساس بدتان کاسته شود. همچنین به شما کمک می‌کند تا بدون این‌که کنترل خود را از دست بدهید احساساتتان را پردازش کنید.

بررسی آگاهانه واقعیت

بااین‌حال اگر چیزی به‌طور مداوم باعث ایجاد حس بد در شما می‌شود، تمرین ذهن‌‌آگاهی در مرحله‌ی اول به شما کمک می‌کند تا آن را شناسایی کنید. مرحله بعدی این است که از خودتان بپرسید چرا و به دنبال راهی برای حل آن باشید. زمانی را صرف توجه و ارزیابی احساسات خود کنید. این مهارت بسیار مهمی است که باعث می‌شود شادتر باشید و اعتمادبه‌نفستان در همه‌ی زمینه‌های زندگی، و نه فقط در فعالیت‌های آنلاین، افزایش یابد.

 

ذهن‌‌آگاهی همچنین موجبات بررسی واقعیت را فراهم می‌سازد. برای مثال معمولاً افراد زمانی از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند که غمگین باشند یا حوصله‌شان سر رفته باشد و درنتیجه نیاز به سرحال شدن داشته باشند. بنابراین ممکن است وقتی راجع به خودتان احساس بدی دارید، دقیقاً چیزی برخلاف آن پست کنید. مثل یک سلفی بانمک از خودتان یا عکسی از دوستان باحالی که دارید. گاهی اوقات نمایش چیزی متفاوت، یا دریافت تعریف‌های مثبت به‌صورت آنلاین می‌تواند شمارا از این حال و هوای بد خارج کند.

اما معمولاً این احساس نوعی رضایت زودگذر بوده و این حس به شما دست می‌دهد که دیگران را گول‌زده‌اید. اگر از این‌که بعدازاین کارها واقعاً حالتان بدتر شده، و این اتفاق بارها تکرار شده است آگاهی یابید، قطعاً به دنبال راهی مطمئن‌تر برای بهبود حالتان خواهید گشت.

از تکنولوژی استفاده کنید

استفاده از تکنولوژی جهت پیگیری میزان استفاده از تکنولوژی استراتژی دیگری است که امانوئل پیشنهاد می‌کند. برای نمونه، اپلیکیشن‌هایی مثل Moment و Checky موجود است که طراحی‌شده‌اند تا به شما در پی بردن به نحوه‌ی استفاده از گوشی‌تان کمک کنند.

دکتر امانوئل می‌گوید: «ببینید چه مقدار زمان را صرف چه چیزهایی می‌کنید. چه مواقعی از آن‌ها استفاده می‌کنید، و احساساتتان چگونه است».

به همین ترتیب اپلیکیشن‌های ثبت حس و حال عاطفی‌تان و دفترچه خاطرات به شما یادآوری می‌کنند که زمانی را به بررسی خود اختصاص دهید. این اپلیکیشن‌ها همچنین احساساتی که تجربه کرده‌اید را ثبت می‌کنند و شما می‌توانید بعدها به آن نگاهی بیندازید. جمع‌آوری اطلاعات راجع به نحوه‌ی استفاده از تکنولوژی و تأثیرات آن بر شما کمک می‌کند تا به الگوهای موجود پی ببرید و حتی در صورت لزوم عادت‌های مناسب‌تری را در خود رشد دهید. ازآنجاکه ما معمولاً از مقدار زمانی که صرف مرور صفحات مجازی می‌کنیم مطلع نیستیم، ممکن است مشاهده‌ی این اطلاعات در ابتدا شوکه‌کننده باشد.

اگر به یادگیری بیش‌تر درزمینه‌ی ذهن‌‌آگاهی علاقه‌مند هستید می‌توانید از اپلیکیشن‌هایی مثل Headspace و Smiling Mind استفاده کنید که دکتر امانوئل معرفی کرده است. در این اپلیکیشن‌ها اصول و تمرینات ذهن‌‌آگاهی آموزش داده می‌شود. اپلیکیشن Smiling Mind برای افراد جوان‌تر طراحی شده‌است، درنتیجه ممکن است برای نوجوانان گزینه‌ی مناسب‌تری باشد.

آفلاین شوید

بهترین راه برای این‌که دیدی واقعی‌تر نسبت به این قضایا پیدا کنید، این است که گاه‌به‌گاه از شبکه‌های اجتماعی کناره‌گیری کنید. یوگا انجام دهید، بدوید، با دوستانتان وقت بگذرانید، طبیعت‌گردی کنید و غیره. هر چه باشد فعالیت در دنیای واقعی باعث می‌شود که استرستان کاهش پیدا کند و احساس بهتری نسبت به خود داشته باشید. احساسی که هیچ‌گاه از طریق گشت‌وگذار در شبکه‌های اجتماعی به آن دست پیدا نمی‌کنید.

تمرینات خودآگاهی را حین فعالیت‌های آفلاین هم امتحان کنید. به احساسات خود حین انجام این فعالیت‌ها دقت کنید و سعی کنید بفهمید حال خوب دقیقاً چه حسی دارد. ممکن است از خودتان تعجب کنید. و این شانس وجود دارد که بفهمید تجربیات هم می‌توانند اعتیادآور باشند.

[۱] fear of missing out

[۲]  https://childmind.org/

 

 

نظرات کاربران

نظر شما

انتشار محتوای سایت، بدون منبع هیچ گونه محدودیتی ندارد اما در صورت ذکر منبع کمک شایانی به گسترش اندیشه‌ی ما می‌کنید.